Çekim Yasası ve Varsayım Yasası Arasındaki Fark, Dürüstçe
Çekim yasası, düşüncelerinizin ve duygularınızın hayatınıza kendilerine benzeyen olayları çektiği inancıdır: "benzer benzeri çeker." Neville Goddard'ın öğrettiği varsayım yasası ise daha dar bir şey söyler: dileğin çoktan gerçekleştiği hissini benimseyin, bu varsayımda ısrar edin, gerçeklik onu yansıtacaktır. İkisinin de fiziksel bir yasa olarak bilimsel dayanağı yok, ama bazı parçaları gerçek psikolojiyle örtüşüyor.
Çekim yasası nereden çıktı?
Çekim yasası, zihnin sağlığı ve koşulları biçimlendirdiğini savunan on dokuzuncu yüzyıl Amerikan akımı Yeni Düşünce'den (New Thought) doğdu. Akımın kurucusu olarak genellikle Phineas Quimby anılır. New England'lı bir saatçi olan Quimby, heyecanın kendi hastalık belirtilerini hafiflettiğini fark edince zihin ile beden arasındaki ilişkiye merak salmıştı. Ama "çekim yasası" ifadesini kendisi hiç kullanmadı.
İfade ilk kez 1855'te, Spiritüalist yazar Andrew Jackson Davis'in bir kitabında geçti; 1880'lerde Prentice Mulford onu genel bir ilke olarak işledi. 1906'da William Walker Atkinson Thought Vibration or the Law of Attraction in the Thought World (Düşünce Titreşimi ya da Düşünce Dünyasında Çekim Yasası) kitabını yayımladı. Fikir burada açıkça ortaya konuyordu: benzer benzeri çeker; tuttuğumuz düşünceler, bize benzer şeyleri çeken titreşimler yayar.
Günümüzdeki yükseliş 2006'da Rhonda Byrne'ın Sır (The Secret) belgeseli ve aynı yıl çıkan kitabıyla geldi. Byrne okurlarına istediklerini olabildiğince yoğun bir duyguyla düşünmelerini öğütledi ve çekim yasası herkesin bildiği bir kavram oldu.
Varsayım yasası nedir?
Varsayım yasası, bugün Neville Goddard'ın (1905–1972) öğretisine verilen ad. Barbados doğumlu Goddard, New York'a yerleşmiş; 1930'ların sonundan ölümüne kadar orada ve Kaliforniya'da dersler vermiş bir konuşmacıydı. 1944'te yayımlanan kısa kitabı Feeling Is the Secret temel fikri ortaya koyar.
"Dileğinin gerçekleşmesi, dileğin gerçekleşmiş olduğu duygusunu benimsemekle sağlanır." (Neville Goddard, Feeling Is the Secret, 1944)
Takipçileri bunu çoğu zaman "sonda yaşamak" (living in the end) diye özetler: Yalnızca dilek gerçekleştiğinde yaşanacak kısa bir sahne hayal edersiniz, onu gerçekmiş gibi hissedersiniz ve sonra dileği çoktan olmuş biri gibi davranırsınız. Neville bunu uykuya yakın, mahmur bir hâlde yapmayı önerirdi; okurları bugün buna SATS, yani "uykuya benzer hâl" diyor. Goddard ayrıca Kutsal Kitap'ı tarihsel bir metin olarak değil, bilinç üzerine psikolojik bir dram olarak okurdu.
Son yıllarda kayıtlı dersleri ve kitapları internette çok paylaşılır oldu. Varsayım yasası orada çoğunlukla çekim yasasının daha içe dönük, daha "rafine" akrabası olarak sunuluyor.
Varsayım yasası ile çekim yasası arasındaki fark ne?
Kısaca: Çekim yasası dışarıdan bir şeyler çekmekten söz eder; varsayım yasasına göre ise çekilecek bir "dışarısı" yoktur, yalnızca kendi bilinç hâliniz vardır. Uygulamada pek çok yöntemi paylaşırlar, ama vurgu farklıdır.
| Çekim yasası | Varsayım yasası | |
|---|---|---|
| Ana kaynak | Yeni Düşünce yazarları; Atkinson (1906); Sır (2006) | Neville Goddard'ın kitapları ve dersleri, 1938–1972 |
| Temel iddia | Düşünce ve duygular benzer olayları çeken bir "titreşim" yayar | Dileğin gerçekleştiğini ısrarla varsaymak yaşantınızı biçimlendirir |
| Ana benzetme | Mıknatıs ya da radyo frekansı | Rolü sizin seçtiğiniz bir oyun |
| Tipik uygulama | Olumlu düşünme, olumlamalar, vizyon panosu, şükran | Gerçekleşmiş dileğin bir sahnesini, çoğu zaman uykuya yakın hayal etmek; "sonda yaşamak" |
| Şüpheye bakış | Olumsuz düşünceler olumsuz olaylar çekebilir | Belirleyici olan, ısrar ettiğiniz varsayımdır |
| Diğer insanlar | Çektiğiniz dış dünyanın parçası | Onlar hakkındaki varsayımınızı yansıtır |
| Dil | Evren, enerji, titreşim | Bilinç, hayal gücü, hâl |
İkisinin de daha ayakları yere basan bir versiyonunu denemek isterseniz yazarak manifest nasıl yapılır rehberimiz, somut bir adımla biten sakin bir yöntem anlatıyor.
Çekim yasası bilimsel mi?
Hayır. Düşüncelerin olayları, insanları ya da parayı size doğru çeken bir kuvvet yaydığına dair bir kanıt yok; iddia, kolayca test edilemeyecek biçimde kurulmuş. Fizikçiler "kuantum" ve "frekans" gibi kelimelerin bu bağlamda ödünç alınmasını eleştirdi. Sır üzerine 2007'de yazan şüpheci yazarlar da ne filmin ne de kitabın bilimsel gerçeklikte bir temeli olduğu sonucuna vardı.
Düşüncenin dünyaya etki eden bir "titreşimi" hiç ölçülmedi. Umutlu bir düşüncenin ardından güzel bir şey olduğunda bu eşleşmeyi hatırlamak, hiçbir yere varmayan onca umutlu düşünceyi unutmak çok kolaydır.
Peki neden bu kadar çok insan işe yaradığını söylüyor?
Çünkü bu uygulamaların içinde, açıklaması farklı olsa da, gerçek ve iyi araştırılmış birkaç süreç var.
- Dikkat. Hedef netleşince, normalde kaçıracağınız fırsatları fark edersiniz: bir iş ilanı, bir sohbet, boş bir akşam.
- Öz yeterlik. Albert Bandura, bir işi yapabileceğinize inanmanın o işe başlayıp başlamayacağınızı ve ne kadar sürdüreceğinizi etkilediğini gösterdi. "Ben bunu zaten yapmış biriyim" varsayımı bu inancı biraz güçlendirebilir.
- Beklenti. Gabriele Oettingen ve Doris Mayer, iyi bir sonucu olası gören insanların sonraki aylarda daha çok çaba harcadığını ve daha iyi sonuç aldığını buldu.
- Somut planlar. Ne zaman ve nerede harekete geçeceğinize dair eğer-o zaman planları, 2006 tarihli bir meta-analizde 94 test boyunca hedefe ulaşmada orta-büyük bir etki gösterdi (d = 0,65).
- Sakinlik. Uykudan önce şefkatle yapılan sessiz bir ritüel kaygıyı azaltıp ertesi gün daha net düşünmenize yardım edebilir.
Bunların hiçbiri kozmik bir yasa gerektirmiyor. Ama samimi uygulayıcıların neden kendilerini daha yetkin hissettiğini ve daha çok kapı fark ettiğini açıklıyor.
Manifeste inanmanın riskleri neler?
Başlıca riskler suçlama, baskı ve atlanan eylem. Lucas Dixon, Matthew Hornsey ve Nicole Hartley'nin 2023'te yayımlanan, üç çalışmada toplam 1.023 katılımcıyla yürüttüğü araştırmada katılımcıların üçte birinden fazlası manifest inançlarını benimsiyordu. Bu inançta yüksek puan alanlar kendilerini daha başarılı görüyor ve daha fazla başarı bekliyordu; ama riskli yatırımlara daha yatkındılar, iflas yaşamış olma ihtimalleri daha yüksekti ve olası olmayan bir başarıya çabucak ulaşabileceklerine daha çok inanıyorlardı.
İçeriden bakınca fark edilmesi daha kolay riskler de var:
- Mağduru suçlamak. Düşünceler gerçekliği yaratıyorsa hastalık, yoksulluk ya da kayıp, kişinin "yanlış düşünmesinin" sonucu gibi görünmeye başlar. Bu hem acımasız hem de doğru değil.
- Toksik pozitiflik. Hüzün ya da şüphe "kötü şey çeker" diye bastırılınca gerçek duygular işlenmeden kalır.
- Yardımın yerine büyülü düşünce. İyileşmeyi hayal etmek doktora gitmenin yerini tutmaz; paranın geleceğini varsaymak da bir bütçe değildir.
- Daha az çaba. Oettingen'in araştırmaları, sonucun tek başına kurulan hoş hayallerinin, ona ulaşmak için harcadığınız enerjiyi düşürebildiğini gösteriyor.
İkisini de daha sağlıklı nasıl uygulayabilirsiniz?
İşe yarayan kısmı tutun, zarar vereni bırakın. Kanıtlara dayanan birkaç öneri:
- Dileği tek ve açık bir cümleyle yazın; ne istediğinizi bilin.
- Sizi sakinleştiriyorsa gerçekleştiği anı kısaca ve sıcaklıkla hayal edin.
- Sonra asıl engeli, özellikle içsel olanı adlandırın ve onun için bir eğer-o zaman planı yazın.
- Bugün küçük bir adım atın. Yarın tekrarlayın.
- Bir şey ters gittiğinde bunu "yanlış düşündüm" kanıtı saymayın. Bir bilgi olarak görün.
Bu, insanların çok uzun zamandır yaptığı şeye yakın: bir umudu adlandırmak, onu görünür bir yere koymak ve günün işine dönmek. Aynı dürtünün eski hâllerini dünyadaki dilek ağacı geleneklerinde, modern bir hâlini de bir 2027 vizyon panosunda görebilirsiniz. Treeora'da her dilek elle yazılır ve arkasında bugün için küçük bir adım taşır; umudu onurlandırırken ayakları yere basmanın bir yolu.
Hangisini seçmelisiniz?
Size en dürüst gelen dili seçin ve onu hafifçe tutun. Karşılık veren bir evren fikri size teselli veriyorsa bu sizin meselenizdir. Neville'in içe dönük bakışı daha anlamlı geliyorsa o da olur. Araştırmaların desteklediği şey her iki durumda da aynı: ne istediğinizi netleştirmek, önünüzdeki engele gerçekçi bakmak ve gerçekten attığınız küçük adımlar. Gerisi inanç, ve inanç kişisel kalabilir.
Kaynaklar
- Law of attraction (New Thought). Wikipedia)
- New Thought. Wikipedia
- Phineas Quimby. Wikipedia
- The Secret (Byrne book). Wikipedia)
- Neville Goddard. Wikipedia
- Goddard, N. (1944). Feeling Is the Secret. Internet Archive
- Dixon, L. J., Hornsey, M. J., & Hartley, N. (2023). "The Secret" to success? The psychology of belief in manifestation. Personality and Social Psychology Bulletin
- Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215
- Oettingen, G., & Mayer, D. (2002). The motivating function of thinking about the future: Expectations versus fantasies. Journal of Personality and Social Psychology, 83(5), 1198–1212
- Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–11938002-1)
- Kappes, H. B., & Oettingen, G. (2011). Positive fantasies about idealized futures sap energy. Journal of Experimental Social Psychology, 47(4), 719–729